Franciscus & Clara

franciscus-helemaalWie is Franciscus?

Franciscus van Assisi (1182 – 1226)

 

Geboren in Assisi – een kind van zijn tijd.
Afkomst en bezit bepaalden iemands toekomst
Toen gold dat wie voor een dubbeltje geboren was nooit een kwartje zou kunnen worden.
Afkomst en bezit stonden vast.
Je was heer of je was dienaar.
En het bezit bepaalde je heerschappij.
De heerschappij over de minderen.
Door de opkomst van het geld ontstond er onrust.
Oorlogen werden gevoerd en de jonge Franciscus
wilde als ridder natuurlijk mee gaan vechten.
Hij belandde in een gevangenis en werd ziek.
Daar is een begin geboren van een ander denken.
In een droom vroeg een stem hem… waar ga je naar toe? En wie dien je met je oorlog?

 

Na zijn herstel hervat hij zijn leven.
Hoog te paard zit hij als een melaatse zijn weg kruist.
Uitzonderlijk want de samenleving weerde melaatsen,
wie melaats was werd verbannen: weg ermee.
Maar de stem in die droom zei: laat los wat je hebt.
Hij stapt van zijn paard
en kijkt de melaatse aan.
De man strekt zijn arm voor een aalmoes,
maar Franciscus kust zijn hand en geeft hem geld.
Hij schrijft daarover:
´Toen ik nog in zonde leefde
leek het me bitter om melaatsen te zien,
toen de Heer mij bij hen bracht
was de bitterheid veranderd in zoetheid.´
De melaatse wordt mens en Franciscus ook in die ontmoeting.
Een ontwapenende dialoog.

 

Na die ontmoeting met de melaatse trekt hij zich terug.
De vragen van het leven dringen zich op:
Wie ben ik eigenlijk? Wat vraagt God van mij??
Hij was ziek geweest en beter geworden.
Zijn oude leven weer opgepakt, maar toch niet echt.
Die droom en de ontmoeting met de melaatse lieten hem niet meer los.
Het is voor hem een donkere tijd, een crisis.
Er is een gebed van hem uit die tijd.
Bij het kruis van San Damiano bidt hij:
´Heer verlicht de duisternis van mijn hart´
dan hoort hij een stem die hem zegt:
´Ga, en herstel mijn huis.´
In zijn naïviteit gaat hij letterlijk kerkjes opknappen.
Later beseft hij dat het niet om stenen gaat
maar om het hart: het geloof in God en hoe dat in je leven werkzaam kan zijn.

 

Hij breekt met zijn verleden
Hij breekt met zijn ouders: ‘voortaan is God mijn Vader’.
Hij breekt met zijn oude denken.
Zijn geld en zijn kleren, weg ermee.
Hij verlaat de stad met een nieuw bewustzijn
geen hiërarchie, geen eigendom, geen heer en geen knecht
hij zoekt de stilte, in de rotsholten
en hij leeft te midden van de melaatsen.

 

Steeds meer mannen volgen hem ook vrouwen.
Met Clara had hij een bijzondere vriendschap.
De arme broeders en de arme zusters
worden een beweging die groeit en groeit.
Ze oefenen met elkaar een nieuw levensideaal
een ideaal van broeder- en zusterschap.

 

De franciscaanse spiritualiteit
is een spiritualiteit van ‘verbondenheid’.
Verbonden met God
met andere mensen en met de ons omringende natuur.
Alles en iedereen ervaren als broer en zus en daarin ontmoeten wij Gods liefde.
Op het eind van zijn leven schreef Franciscus zijn Zonnelied
waarin die verbondenheid zo prachtig wordt bezongen.

CLARA VAN ASSISI

 

VOLGELINGE VAN FRANCISCUS

In 1205 wordt Franciscus van Assisi aangesproken door de Gekruisigde. De ontmoeting met Christus zet zijn leven op de kop, hij doet afstand van al zijn bezittingen en gaat rondtrekken om het Evangelie te verkondigen en met zijn vredegroet de Kerk op te bouwen. Al gauw sluiten zich enkele broeders bij hem aan, en in 1211 dient ook een vrouw zich aan die zich door Franciscus’ voorbeeld aangesproken weet: Clara van Assisi, op dat moment 18 jaar oud. Na een proces van zoeken en gesprekken met Franciscus loopt zij in de nacht na Palmzondag thuis weg. Diezelfde nacht nog wordt zij in het kerkje van Portiuncula in de Orde opgenomen.

 

ORDE VAN DE ARME ZUSTERS / CLARISSEN

Al spoedig voegen zich een aantal jonge vrouwen bij haar in San Damiano, een klein klooster dat Franciscus met zijn broeders voor haar in gereedheid heeft gebracht. In haar jeugdig enthousiasme kon deze adellijke jongedame niet vermoeden, dat haar verlangen om biddend en zonder enig bezit door het leven te gaan, bij de toenmalige kerkelijke instanties op zoveel weerstand zou stuiten. Haar hele leven heeft Clara samen met haar zusters eraan gewerkt om voor hun nieuwe vorm van evangelisch leven bestaansrecht binnen de kerk te krijgen. Met respect, maar vrijmoedig wijst zij de kerkelijke gezagsdragers op hun eerste taak: het evangelie van Jezus Christus vooral door voorbeeld en vervolgens door verkondiging te behoeden. Op haar sterfbed, in augustus 1253, krijgt Clara kerkelijke goedkeuring voor de Regel die zij voor haar zusters geschreven heeft. In heel de geschiedenis is dit de eerste door een vrouw geschreven kloosterregel die kerkelijke goedkeuring ontvangen heeft.

 

FRANCISCAANS CHARISMA

De franciscaanse minderbroeders en de arme zusters van Clara delen hetzelfde charisma: de evangelische armoede, die wordt uitgedrukt in een radicale bezitloosheid die zich niets wil toe-eigenen, en de beleving van zuster- en broederschap met alle schepselen. De broeders gaven hieraan vorm in hun leven als rondtrekkende verkondigers van het evangelie, terwijl ze zich af en toe ook in kleine groepjes terugtrokken in kluizenarijen. De zusters beleefden dit in hun gemeenschap binnen het klooster en in het contact met de mensen die aan de poort kwamen. Vooral na Franciscus’ dood in 1226, toen de Orde van de minderbroeders snel groeide en veranderde, was het klooster van San Damiano een plaats waar het oorspronkelijke charisma werd bewaard en verder uitgediept.

 

IN VERBONDENHEID MET CHRISTUS

Clara was een sterke vrouw, die vastberaden opkwam voor haar roeping en leefwijze, ook wanneer zij op onbegrip stuitte van haar omgeving en de kerkelijke gezagsdragers. Zij leefde vanuit een diepe verbondenheid met Christus, die tot uitdrukking kwam in een dienende zusterliefde voor haar eigen gemeenschap, voor de minderbroeders en voor iedereen die op haar weg kwam. In de stilte van de contemplatie ging zij een weg van ware menswording, waardoor zij een stralend licht werd voor allen die haar ontmoetten. Over deze weg schrijft Clara zelf: “Plaats je geest in de spiegel van de eeuwigheid, plaats je ziel in de afstraling van de heerlijkheid, plaats je hart in het evenbeeld van Gods wezen en vorm jezelf door beschouwing geheel om in het beeld van zijn godheid. Dan zul jij ook zelf ervaren wat de vrienden ervaren door de verborgen zoetheid te proeven die God zelf vanaf het begin bewaard heeft voor wie Hem beminnen.” (3 BrAgn 12-14)

Links

Franciscaanse Beweging: www.franciscaansebeweging.nl
Franciscaanse spiritualiteit: www.bloeiendeklaproos.nl/francis
Over Franciscus: www.kuleuven.be/thomas/page/franciscus-van-assisi
Broeders Kapucijnen: www.kapucijnen.com
Zuster Clarissen: www.clarissen.nl
Broeders Franciscanen: www.franciscanen.nl
Over kloosters in Nederland: www.knr.nl